Στις 9 Οκτωβρίου, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανακοίνωσε την επιλογή 46 νέων στρατηγικών έργων σε 16 κράτη-μέλη για την ενίσχυση της ευρωπαϊκής αυτονομίας στις κρίσιμες πρώτες ύλες. Τρία από αυτά βρίσκονται στην Ελλάδα, στη Χαλκιδική και τη Βοιωτία, και αφορούν την εξόρυξη και την ανακύκλωση μετάλλων.
Πρόκειται για μια εξέλιξη με ιδιαίτερη οικονομική, τεχνολογική και γεωπολιτική σημασία.
Οι σπάνιες γαίες, το λίθιο, το γάλλιο και άλλες κρίσιμες πρώτες ύλες βρίσκονται στην καρδιά της σύγχρονης τεχνολογίας: από τους ηλεκτροκινητήρες και τις ανεμογεννήτριες μέχρι τις τηλεπικοινωνίες, τα προηγμένα ηλεκτρονικά και τα αμυντικά συστήματα.
Η υψηλή συγκέντρωση της εξόρυξης και, κυρίως, της επεξεργασίας ορισμένων από αυτές τις πρώτες ύλες σε περιορισμένο αριθμό χωρών, ιδιαίτερα στην Κίνα, έχει αναδείξει μια σημαντική στρατηγική αδυναμία της Ευρώπης.
Με τον Κανονισμό για τις Κρίσιμες Πρώτες Ύλες (Critical Raw Materials Act), η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει θέσει τρεις βασικούς στόχους για το 2030 ως προς την ευρωπαϊκή δυναμικότητα:
- Δυναμικότητα εξόρυξης που να καλύπτει τουλάχιστον το 10% της ετήσιας κατανάλωσης στρατηγικών πρώτων υλών της ΕΕ.
- Δυναμικότητα επεξεργασίας που να καλύπτει τουλάχιστον το 40%.
- Δυναμικότητα ανακύκλωσης που να καλύπτει τουλάχιστον το 25%.
Για την Ελλάδα, όμως, το ουσιαστικό ερώτημα δεν είναι μόνο ποιες πρώτες ύλες διαθέτουμε. Είναι ποια θέση μπορούμε να καταλάβουμε στην ευρωπαϊκή αλυσίδα αξίας.
Η χώρα μας διαθέτει γεωλογικό δυναμικό, αξιόλογο επιστημονικό προσωπικό, ερευνητικά ιδρύματα και βιομηχανικές δυνατότητες που μπορούν να αποτελέσουν τη βάση μιας πιο φιλόδοξης παραγωγικής στρατηγικής.
Χρειάζεται, όμως, ένα συνεκτικό σχέδιο που θα συνδέει τη γεωλογική έρευνα με τη βιομηχανία, τα πανεπιστήμια με την παραγωγή και τις ευρωπαϊκές χρηματοδοτήσεις με επενδύσεις υψηλής προστιθέμενης αξίας.
Με αυστηρούς περιβαλλοντικούς όρους, διαφάνεια, συμμετοχή των τοπικών κοινωνιών και τεκμηριωμένη οικονομική αξιολόγηση.
Γιατί η πραγματική προστιθέμενη αξία δεν δημιουργείται μόνο στην εξόρυξη. Δημιουργείται και στην επεξεργασία, στην ανακύκλωση, στην ανάπτυξη προηγμένων υλικών και στην παραγωγή τεχνολογικών προϊόντων.
Η Ελλάδα δεν αρκεί να συμμετέχει στον νέο ευρωπαϊκό παραγωγικό χάρτη ως προμηθευτής πρώτων υλών. Πρέπει να διεκδικήσει ισχυρότερη θέση στην παραγωγή γνώσης, τεχνολογίας και βιομηχανικής αξίας.
Η στρατηγική αυτονομία της Ευρώπης αποτελεί ταυτόχρονα και μια ευκαιρία παραγωγικής ανασυγκρότησης για την Ελλάδα. Αρκεί να την αντιμετωπίσουμε με σχέδιο, γνώση και συνέπεια.
Πηγή: Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 9 Οκτωβρίου 2026 — Επιλογή 46 νέων στρατηγικών έργων κρίσιμων πρώτων υλών.